{"id":8113,"date":"2021-05-21T08:35:30","date_gmt":"2021-05-21T06:35:30","guid":{"rendered":"http:\/\/ecn.kielce.pl\/?page_id=8113"},"modified":"2021-05-21T08:35:31","modified_gmt":"2021-05-21T06:35:31","slug":"dlaczego-kosci-sa-twarde","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/pl\/oferta\/ecn-on-line\/czlowiek-pod-lupa\/dlaczego-kosci-sa-twarde\/","title":{"rendered":"Dlaczego ko\u015bci s\u0105 twarde?"},"content":{"rendered":"\n

W pracy architekta priorytetem jest stabilno\u015b\u0107 budynku, a do jej osi\u0105gni\u0119cia niezb\u0119dna jest odpowiednia konstrukcja. Dok\u0142adnie takie samo zadanie spe\u0142nia w ciele cz\u0142owieka szkielet, zwany ko\u015b\u0107cem.<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

\n

Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce jest on wewn\u0119trznym rusztowaniem, kt\u00f3re nie tylko nadaje kszta\u0142t naszemu organizmowi, ale r\u00f3wnie\u017c zapewnia mu podpor\u0119, dzi\u0119ki czemu mo\u017cliwe jest utrzymanie ca\u0142ej sylwetki w pionie. To jednak nie koniec, bowiem do jego cel\u00f3w nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c ochrona narz\u0105d\u00f3w wewn\u0119trznych przed urazami mechanicznymi. Dobrym przyk\u0142adem jest chocia\u017cby czaszka, kt\u00f3ra os\u0142ania m\u00f3zg oraz ga\u0142ki oczne, a tak\u017ce klatka piersiowa, kt\u00f3ra zabezpiecza dobrze ju\u017c Wam znane narz\u0105dy, a mianowicie serce i p\u0142uca. Ma\u0142o kto jednak pami\u0119ta, \u017ce poza rol\u0105 budowla\u0144ca, czy ochroniarza szkielet pe\u0142ni jeszcze rol\u0119\u2026 producenta. A odpowied\u017a na pytanie, co takiego on wytwarza, zaraz poznacie.<\/p>\n

Szkielet doros\u0142ego cz\u0142owieka sk\u0142ada si\u0119 z 206 ko\u015bci, kt\u00f3re zarazem s\u0105 miejscem przyczepu mi\u0119\u015bni. Dzi\u0119ki temu po\u0142\u0105czeniu mo\u017cemy sta\u0107, chodzi\u0107, czy podskakiwa\u0107. Ko\u015bciec zbudowany jest z tkanki kostnej i chrz\u0119stnej, a jego budow\u0119 mo\u017cna podzieli\u0107 na dwie cz\u0119\u015bci: szkielet osiowy oraz ko\u0144czyn. W sk\u0142ad pierwszej z nich wchodzi czaszka, klatka piersiowa, kr\u0119gos\u0142up oraz miednica. Drug\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 natomiast stanowi szkielet ko\u0144czyn wraz z ich obr\u0119czami. Czaszka to nic innego, jak kostne rusztowanie g\u0142owy. Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 w niej cz\u0119\u015b\u0107 twarzow\u0105 oraz m\u00f3zgow\u0105, a do jej zada\u0144 zalicza si\u0119 os\u0142anianie m\u00f3zgu, niekt\u00f3rych narz\u0105d\u00f3w zmys\u0142\u00f3w, a tak\u017ce pocz\u0105tkowe odcinki przewodu pokarmowego i dr\u00f3g oddechowych. Kr\u0119gos\u0142up to g\u0142\u00f3wny element szkieletu. Jego nazwa pochodzi od szeregowo ustawionych 33 \u2013 34 kr\u0119g\u00f3w, kt\u00f3re podtrzymuj\u0105 cia\u0142o, os\u0142aniaj\u0105 rdze\u0144 kr\u0119gowy oraz s\u0105 miejscem oparcia dla ko\u0144czyn. Natomiast w sk\u0142ad szkieletu klatki piersiowej wchodzi 12 par \u017ceber oraz mostek. Chroni\u0105 one takie narz\u0105dy, jak serce, p\u0142uca, tchawic\u0119 oraz prze\u0142yk. Praca mi\u0119\u015bni \u017cebrowych i przepony umo\u017cliwia rozszerzanie i zw\u0119\u017canie klatki piersiowej, a co si\u0119 z tym wi\u0105\u017ce – oddychanie. Miednica za\u015b to cz\u0119\u015b\u0107 szkieletu, kt\u00f3rej zadaniem jest os\u0142anianie \u017ce\u0144skich narz\u0105d\u00f3w rozrodczych, p\u0119cherza moczowego oraz odbytnicy. Do szkieletu ko\u0144czyn zalicza si\u0119 ko\u0144czyna g\u00f3rna, kt\u00f3ra po\u0142\u0105czona jest z tu\u0142owiem za pomoc\u0105 stawu barkowego. Dzi\u0119ki temu mo\u017ce wykonywa\u0107 ona ruchy we wszystkich kierunkach. Staw \u0142okciowy umo\u017cliwia zginanie i rozprostowywanie przedramienia, a nadgarstkowy obracanie d\u0142oni, kt\u00f3ra posiada r\u00f3wnie\u017c umiej\u0119tno\u015b\u0107 chwytania. Natomiast ko\u0144czyna dolna po\u0142\u0105czona jest z kr\u0119gos\u0142upem poprzez obr\u0119cz w stawie biodrowym. Mimo i\u017c zakres ruch\u00f3w m\u00f3g\u0142by si\u0119 wydawa\u0107 ubogi w por\u00f3wnaniu do wcze\u015bniej przywo\u0142anej ko\u0144czyny g\u00f3rnej, to funkcja, kt\u00f3r\u0105 pe\u0142ni jest nie mniej istotna. Odpowiada bowiem za d\u017awiganie ca\u0142ego ci\u0119\u017caru cia\u0142a oraz umo\u017cliwia chodzenie, bieganie, czy podskakiwanie.<\/p>\n

Ko\u015bci mog\u0105 r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 d\u0142ugo\u015bci\u0105, czy te\u017c kszta\u0142tem. Niew\u0105tpliwie jednak ich cech\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 jest budowa. Podstawowym budulcem jest tkanka kostna, w obr\u0119bie kt\u00f3rej rozr\u00f3\u017cnia si\u0119 istot\u0119 zbit\u0105 \u2013 znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 na zewn\u0105trz ko\u015bci oraz g\u0105bczast\u0105 \u2013 mieszcz\u0105c\u0105 si\u0119 w jej wn\u0119trzu. To w\u0142a\u015bnie tam wytwarzany jest szpik kostny, czyli galaretowata tkanka, kt\u00f3ra produkuje erytrocyty, leukocyty oraz trombocyty. \u015amia\u0142o zatem mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce ko\u015bci to fabryka krwi mieszcz\u0105ca si\u0119 w naszym ciele oraz magazyn soli mineralnych, g\u0142\u00f3wnie zwi\u0105zk\u00f3w wapnia i fosforu, kt\u00f3re stanowi\u0105 niemal\u017ce ca\u0142kowity zapas w ludzkim organizmie.<\/p>\n

\n

Czy wiesz, \u017ce\u2026<\/strong><\/p>\n

1. Mimo, i\u017c ko\u015bci s\u0105 stosunkowo lekkie \u2013 przeci\u0119tny szkielet kobiety wa\u017cy oko\u0142o 10 kg, a m\u0119\u017cczyzny oko\u0142o 12 kg, to mog\u0105 wytrzyma\u0107 takie same obci\u0105\u017cenia, jak hartowana stal. Ka\u017cdy postawiony krok sprawia, \u017ce stopa uderza o ziemi\u0119 z si\u0142\u0105 r\u00f3wn\u0105 trzykrotnej masie cia\u0142a cz\u0142owieka. Zatem nogi osoby wa\u017c\u0105cej 70 kg s\u0105 poddawane obci\u0105\u017ceniom wynosz\u0105cym ponad 200 kg.<\/p>\n

2. Najwi\u0119ksz\u0105 ko\u015bci\u0105 w ludzkim ciele jest ko\u015b\u0107 udowa, kt\u00f3ra wa\u017cy oko\u0142o 1 kg i osi\u0105ga d\u0142ugo\u015b\u0107 nawet 50 cm. Naukowcy orzekli, \u017ce jest ona twardsza od betonu, dlatego z\u0142amania tej ko\u015bci zdecydowanie nale\u017c\u0105 do najrzadszych. Z kolei najmniejsz\u0105 kosteczk\u0105 jest strzemi\u0105czko, kt\u00f3re znajduje si\u0119 w uchu i mierzy jedyne 2,6 mm.<\/p>\n

3. Prawie ka\u017cda ko\u015b\u0107 w naszym ciele jest po\u0142\u0105czona z kolejn\u0105, a wyj\u0105tek stanowi jedna ko\u015b\u0107 \u2013 gnykowa. Ma ona kszta\u0142t podkowy i znajduje si\u0119 pomi\u0119dzy brod\u0105 a krtani\u0105. Jej g\u0142\u00f3wnym zadaniem jest udzia\u0142 w wytwarzaniu d\u017awi\u0119k\u00f3w, jest zatem anatomiczn\u0105 podstaw\u0105 mowy.<\/p>\n

4. Cho\u0107 szyja \u017cyrafy mo\u017ce mie\u0107 d\u0142ugo\u015b\u0107 nawet 5,5 metra, to sk\u0142ada si\u0119 z takiej samej liczby ko\u015bci, co szyja cz\u0142owieka. Ka\u017cdy z 7 kr\u0119g\u00f3w szyjnych \u017cyrafy jest po prostu znacznie d\u0142u\u017cszy. Dzi\u0119ki temu zwierz\u0119ta te mog\u0105 posila\u0107 si\u0119 li\u015b\u0107mi z wysokich drzew oraz z daleka dostrzega\u0107 zagra\u017caj\u0105ce ich \u017cyciu drapie\u017cniki.<\/p>\n

5. Nie ka\u017cdy cz\u0142owiek posiada dok\u0142adnie 206 ko\u015bci. Na przyk\u0142ad nowo narodzone dzieci maj\u0105 ich ponad 300. Pierwotnie s\u0105 one zbudowane z chrz\u0105stki, kt\u00f3ra z biegiem lat ulega mineralizacji, a dodatkowo cz\u0119\u015b\u0107 kostek \u0142\u0105czy si\u0119 w wi\u0119ksze. Ponadto niekt\u00f3re osoby rodz\u0105 si\u0119 z dodatkowymi ko\u015b\u0107mi, takimi jak 13 para \u017ceber. Zaobserwowano tak\u017ce pojawienie si\u0119 nowych ko\u015bci w ci\u0105gu \u017cycia cz\u0142owieka.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W pracy architekta priorytetem jest stabilno\u015b\u0107 budynku, a do jej osi\u0105gni\u0119cia niezb\u0119dna jest odpowiednia konstrukcja. Dok\u0142adnie takie samo zadanie spe\u0142nia w ciele cz\u0142owieka szkielet, zwany ko\u015b\u0107cem.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":8114,"parent":7975,"menu_order":6,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"pt_oferta.php","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/8113"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8113"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/8113\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8115,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/8113\/revisions\/8115"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7975"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8114"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8113"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}