{"id":8004,"date":"2021-04-22T15:26:57","date_gmt":"2021-04-22T13:26:57","guid":{"rendered":"http:\/\/ecn.kielce.pl\/?page_id=8004"},"modified":"2021-04-22T19:01:44","modified_gmt":"2021-04-22T17:01:44","slug":"dlaczego-jemy","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/pl\/oferta\/ecn-on-line\/czlowiek-pod-lupa\/dlaczego-jemy\/","title":{"rendered":"Dlaczego jemy?"},"content":{"rendered":"\n

Mo\u017cemy sobie wyobrazi\u0107, \u017ce nasz organizm to taka elektrownia, w kt\u00f3rej stale wytwarzana jest energia.<\/strong> <\/p>\n

W prawdziwym zak\u0142adzie energetycznym, aby uzyska\u0107 moc, musimy spala\u0107 w\u0119giel, gaz, czy te\u017c inne paliwa. Natomiast w naszym organizmie \u017ar\u00f3d\u0142em energii jest po\u017cywienie. Produkty, kt\u00f3re zjadamy s\u0105 trawione, wch\u0142aniane i transportowane do kom\u00f3rek, gdzie uzyskiwana jest z nich energia. Jest ona niezb\u0119dna naszemu organizmowi do prawid\u0142owego funkcjonowania. Zanim jednak pokarm zostanie u\u017cyty jako materia\u0142 energetyczny lub budulcowy, musi zosta\u0107 roz\u0142o\u017cony w procesie trawienia. Zachodzi on w uk\u0142adzie pokarmowym, kt\u00f3ry mo\u017cemy sobie wyobrazi\u0107 jako d\u0142ug\u0105 rur\u0119, kt\u00f3ra u doros\u0142ego cz\u0142owieka mierzy oko\u0142o 12 metr\u00f3w! Sk\u0142ada si\u0119 z przewodu pokarmowego i gruczo\u0142\u00f3w trawiennych: \u015blinianek, w\u0105troby i trzustki, kt\u00f3rych wydzieliny wp\u0142ywaj\u0105 na przebieg procesu.<\/p>\n

Uk\u0142ad pokarmowy rozpoczyna si\u0119 jam\u0105 ustn\u0105, w kt\u00f3rej znajduj\u0105 si\u0119 z\u0119by i j\u0119zyk \u2013 to one, wraz ze \u015blin\u0105, rozdrabniaj\u0105 ka\u017cdy k\u0119s jedzenia oraz rozk\u0142adaj\u0105 go na prostsze sk\u0142adniki. Za jam\u0105 ustn\u0105 znajduje si\u0119 gard\u0142o \u2013 jak \u015bwietnie pami\u0119tacie jest to wsp\u00f3lna cz\u0119\u015b\u0107 uk\u0142adu pokarmowego i oddechowego \u2013 wraz z migda\u0142kami, kt\u00f3re wytwarzaj\u0105 przeciwcia\u0142a niszcz\u0105ce drobnoustroje. Nast\u0119pnie pokarm trafia do prze\u0142yku – mi\u0119\u015bniowej rury maj\u0105cej d\u0142ugo\u015b\u0107 oko\u0142o 25 centymetr\u00f3w. Jego skurcze przesuwaj\u0105 pokarm z jamy ustnej do \u017co\u0142\u0105dka. Ten za\u015b ma posta\u0107 mi\u0119sistego worka, kt\u00f3rego wielko\u015b\u0107 i kszta\u0142t ulegaj\u0105 zmianie w zale\u017cno\u015bci od stopnia wype\u0142nienia, bowiem pe\u0142ni on funkcj\u0119 zbiornika pokarmu o pojemno\u015bci wynosz\u0105cej oko\u0142o 1 \u2013 1,3 litra. W \u017co\u0142\u0105dku znajduj\u0105 si\u0119 gruczo\u0142y produkuj\u0105ce kwas solny oraz enzymy: pepsyn\u0119 i podpuszczk\u0119. Stanowi\u0105 one kwa\u015bne soki \u017co\u0142\u0105dkowe, kt\u00f3re trawi\u0105 pokarm. W ci\u0105gu doby powstaj\u0105 ich a\u017c 3 litry!<\/p>\n

Nast\u0119pnie cz\u0119\u015bciowo ju\u017c strawione po\u017cywienie przechodzi do jelita cienkiego, kt\u00f3rego pocz\u0105tkow\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 jest dwunastnica. Do niej otwieraj\u0105 si\u0119 uj\u015bcia gruczo\u0142\u00f3w trawiennych w\u0105troby i trzustki. W\u0105troba podzielona jest na dwa p\u0142aty i wype\u0142nia g\u00f3rn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 brzucha, tu\u017c pod przepon\u0105. Wydzielaj\u0105c \u017c\u00f3\u0142\u0107 wspomaga trawienie pokarmu. Gruczo\u0142 ten u doros\u0142ego osi\u0105ga wag\u0119 oko\u0142o 1,5 kilograma i jest odpowiedzialny za wiele istotnych zada\u0144, do kt\u00f3rych nale\u017cy m.in: przebieg reakcji chemicznych, magazynowanie wa\u017cnych dla \u017cycia zwi\u0105zk\u00f3w, np. witamin, glikogenu oraz wychwytywanie z krwi i rozk\u0142ad szkodliwych substancji. Ponadto przy w\u0105trobie znajduje si\u0119 p\u0119cherzyk \u017c\u00f3\u0142ciowy, zwany te\u017c woreczkiem \u017c\u00f3\u0142ciowym. Przewodami \u017c\u00f3\u0142ciowymi po\u0142\u0105czony jest on zar\u00f3wno z w\u0105trob\u0105, jak i dwunastnic\u0105. Jego rola polega na gromadzeniu i zag\u0119szczaniu \u017c\u00f3\u0142ci oraz wypompowanie jej do dwunastnicy w momencie, gdy dociera do niej strawiony pokarm.<\/p>\n

Trzustka za\u015b to gruczo\u0142 odpowiedzialny za produkcj\u0119 soku trawiennego i hormon\u00f3w reguluj\u0105cych poziom cukru we krwi. Jelito cienkie to bardzo d\u0142uga rurka mierz\u0105ca oko\u0142o 6,5 metra, a jej \u015brednica wynosi 2,5 cm. Jego wewn\u0119trzna warstwa jest silnie pofa\u0142dowana i posiada liczne wypustki \u2013 kosmki jelitowe, dzi\u0119ki kt\u00f3rym strawiony pokarm jest szybko i sprawnie wch\u0142aniany. Dalsz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 uk\u0142adu pokarmowego jest jelito grube. To rura o d\u0142ugo\u015bci 1,5 metra i \u015brednicy 6,5 centymetra, w kt\u00f3rej \u017cyje oko\u0142o 500 gatunk\u00f3w bakterii. Prowadz\u0105 one rozk\u0142ad nieprzyswajalnych sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych, a wynikiem ich dzia\u0142a\u0144 jest powstanie p\u00f3\u0142p\u0142ynnej masy, z kt\u00f3rej odzyskiwana jest woda i sole mineralne. Tak tworzy si\u0119 ka\u0142, kt\u00f3ry usuwany jest z organizmu przez odbyt. Ca\u0142a droga pokarmu od pierwszego k\u0119sa do drugiego ko\u0144ca przewodu pokarmowego zajmuje od jednego do dw\u00f3ch dni.<\/span><\/p>\n

\n

A czy wiesz, \u017ce\u2026<\/strong>
1. W ci\u0105gu doby, w zale\u017cno\u015bci od spo\u017cywanego pokarmu, \u015blinianki s\u0105 wstanie wyprodukowa\u0107 od 0,75 do 1,5 litra \u015bliny. Podczas snu \u015blina praktycznie nie jest wytwarzana, w\u00f3wczas powstaje jej zaledwie oko\u0142o kilkudziesi\u0119ciu mililitr\u00f3w.<\/p>\n

2. W \u017co\u0142\u0105dku pokarm mo\u017ce przebywa\u0107 od 1,5 do 4 godzin. Czas ten jest zale\u017cny od takich czynnik\u00f3w, jak: obj\u0119to\u015b\u0107 posi\u0142ku, rodzaju sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych, zawarto\u015bci b\u0142onnika oraz stanu zdrowia.<\/p>\n

3. W pocz\u0105tkowym odcinku jelita grubego znajduje si\u0119 jelito \u015blepe, od kt\u00f3rego odchodzi ma\u0142a, cienka rurka, znana powszechnie pod nazw\u0105 wyrostka robaczkowego. Nie odgrywa on wi\u0119kszego znaczenia w procesie trawienia, ale przy stanie zapalnym musi zosta\u0107 usuni\u0119ty operacyjnie.<\/p>\n

4. W \u017co\u0142\u0105dku produkowany jest silnie st\u0119\u017cony kwas solny, kt\u00f3rego pH wynosi oko\u0142o 1,5. Jego odczyn jest tak niski, \u017ce umieszczony w soku \u017co\u0142\u0105dkowym gw\u00f3\u017ad\u017a po kilku dniach znika.<\/p>\n

5. Barwniki wyst\u0119puj\u0105ce w \u017c\u00f3\u0142ci to bilirubina i biliwerdyna i powstaj\u0105 w wyniku rozpadu erytrocyt\u00f3w. Nadmierna ilo\u015b\u0107 we krwi bilirubiny skutkuje chorob\u0105 zwan\u0105 \u017c\u00f3\u0142taczk\u0105, kt\u00f3rej objawem jest \u017c\u00f3\u0142te zabarwienie pow\u0142ok cia\u0142a: sk\u00f3ry, b\u0142on \u015bluzowych oraz bia\u0142k\u00f3wki oka.<\/p>\n

\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/strong>
Cichy D., \u017beber-Dzikowska I., Biologia kl. II gimnazjum, Wydawnictwo \u201eDebit\u201d, Bielsko-Bia\u0142a 2000
https:\/\/epodreczniki.pl\/a\/uklad-pokarmowy\/DnbvxhXDH
https:\/\/www.naukatolubie.pl\/category\/czlowiek\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mo\u017cemy sobie wyobrazi\u0107, \u017ce nasz organizm to taka elektrownia, w kt\u00f3rej stale wytwarzana jest energia.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":8005,"parent":7975,"menu_order":3,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"pt_oferta.php","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/8004"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8004"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/8004\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8011,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/8004\/revisions\/8011"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7975"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8005"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8004"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}