{"id":7476,"date":"2020-11-30T13:41:42","date_gmt":"2020-11-30T12:41:42","guid":{"rendered":"http:\/\/ecn.kielce.pl\/?page_id=7476"},"modified":"2020-11-30T13:41:43","modified_gmt":"2020-11-30T12:41:43","slug":"polscy-wynalazcy-i-ich-odkrycia-kazimierz-proszynski","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/pl\/oferta\/ecn-on-line\/polscy-wynalazcy-i-ich-odkrycia\/polscy-wynalazcy-i-ich-odkrycia-kazimierz-proszynski\/","title":{"rendered":"Polscy wynalazcy i ich odkrycia: Kazimierz Pr\u00f3szy\u0144ski"},"content":{"rendered":"\n

Kazimierz Pr\u00f3szy\u0144ski urodzi\u0142 si\u0119 4 kwietnia 1875 roku w Warszawie, w patriotycznej rodzinie szlacheckiej.<\/strong><\/p>\n

Jego dziadek, Stanis\u0142aw Antoni Pr\u00f3szy\u0144ski, zosta\u0142 zes\u0142any w 1856 roku na Syberi\u0119 za dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105. Po odbyciu kary zamieszka\u0142 w Mi\u0144sku, gdzie za\u0142o\u017cy\u0142 profesjonalny zak\u0142ad fotograficzny. Tam te\u017c na \u015bwiat przyszed\u0142 jego syn, Konrad, kt\u00f3ry robi\u0142 zdj\u0119cia amatorsko oraz by\u0142 wydawc\u0105 prasy. Mo\u017cna zatem rzec, \u017ce Kazimierz, jako potomek os\u00f3b tak blisko zwi\u0105zanych z fotografi\u0105, zami\u0142owanie do tej dziedziny otrzyma\u0142 po cz\u0119\u015bci w genach. W wieku 9 lat zosta\u0142 osierocony przez matk\u0119 Cecyli\u0119, a w wyniku ponownego o\u017cenku swojego ojca zyska\u0142 liczne rodze\u0144stwo.<\/p>\n

Kazimierz od wczesnych lat wykazywa\u0142 zdolno\u015bci do nauk \u015bcis\u0142ych, dlatego po uko\u0144czeniu gimnazjum w Warszawie rozpocz\u0105\u0142 nauk\u0119 na politechnice w Li\u00e8ge w Belgii. Tam te\u017c, jeszcze jako student, ale zarazem utalentowany wynalazca, skonstruowa\u0142 swoj\u0105 pierwsz\u0105 maszyn\u0119 – pleograf, kt\u00f3ra s\u0142u\u017cy\u0142a do rejestracji i p\u00f3\u017aniejszego odtwarzania obrazu. W 1895 roku przy u\u017cyciu tego wynalazku zosta\u0142y zrealizowane pierwsze filmy kr\u00f3tkometra\u017cowe, kt\u00f3re stworzy\u0142y podwalin\u0119 polskiej kinematografii. Tym sposobem wyprzedzi\u0142 barci Lumiere, kt\u00f3rzy sw\u00f3j kinematograf stworzyli rok p\u00f3\u017aniej. Niestety wskutek braku mo\u017cliwo\u015bci finansowych Pr\u00f3szy\u0144ski nie m\u00f3g\u0142 wypromowa\u0107 swojego wynalazku. Po uko\u0144czeniu studi\u00f3w powr\u00f3ci\u0142 do Warszawy, gdzie wynalaz\u0142 kolejny aparat – ekspedytor uniwersalny. Maszyna ta mia\u0142a by\u0107 pomocna w sk\u0142adaniu i pakowaniu arkuszy papieru w wydawnictwie ojca Kazimierza, redaktora gazety \u201ePromyk\u201d oraz \u201eGazety \u015awi\u0105tecznej\u201d.<\/p>\n

W 1901 roku za\u0142o\u017cy\u0142 drug\u0105 w historii polskiej kinematografii wytw\u00f3rni\u0119 filmow\u0105 Towarzystwo Udzia\u0142owe \u201ePleograf\u201d, kt\u00f3ra zrealizowa\u0142a takie filmy, jak: \u201ePowr\u00f3t birbanta\u201d oraz \u201ePrzygoda doro\u017ckarza\u201d. Pierwsze ekranizacje odby\u0142y si\u0119 pomi\u0119dzy 31 marca a 2 kwietnia 1902 roku w Teatrze Letnim w Ogrodzie Saskim w Warszawie i przedstawia\u0142y sceny z \u017cycia codziennego mieszka\u0144c\u00f3w miasta, jak np. \u201eRuch uliczny przed pomnikiem Mickiewicza\u201d, \u201eWy\u015bcigi\u201d, czy \u201eNa Placu \u015aw. Aleksandra\u201d.<\/p>\n

W 1907 roku Pr\u00f3szy\u0144ski rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 nad aeroskopem, kt\u00f3ry by\u0142 pierwsz\u0105 na \u015bwiecie r\u0119czn\u0105 kamer\u0105 filmow\u0105 o nap\u0119dzie automatycznym. Wynalazek ten umo\u017cliwia\u0142 wykonywanie zdj\u0119\u0107 reporterskich, bez konieczno\u015bci u\u017cywania statywu, gdy\u017c dr\u017cenie r\u0105k kamerzysty by\u0142o stabilizowane przez \u017cyroskop. Poniewa\u017c kamera nap\u0119dzana by\u0142a spr\u0119\u017conym powietrzem, trzeba by\u0142o podpompowywa\u0107 j\u0105 po 10-15 minutach kr\u0119cenia obrazu. Swe prace uko\u0144czy\u0142 we Francji, gdzie w 1909 roku otrzyma\u0142 patent na aeroskop. W\u00f3wczas wyjecha\u0142 z nim do Wielkiej Brytanii, gdzie r\u00f3wnie\u017c otrzyma\u0142 patent oraz znalaz\u0142 inwestor\u00f3w, dzi\u0119ki kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 wprowadzi\u0107 urz\u0105dzenie do produkcji seryjnej. To w\u0142a\u015bnie aeroskopem nakr\u0119cono 22 czerwca 1911 roku pierwszy polski reporta\u017c z koronacji angielskiego kr\u00f3la Jerzego V w Londynie. Urz\u0105dzenie by\u0142o powszechnie u\u017cywane do po\u0142owy lat 30. XX wieku i dzi\u0119ki niemu uda\u0142o si\u0119 sfilmowa\u0107 walki I wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n

W 1913 roku Pr\u00f3szy\u0144ski nakr\u0119ci\u0142 pierwsze filmy d\u017awi\u0119kowe wykorzystuj\u0105c sw\u00f3j kolejny wynalazek – kinofon. Mimo i\u017c umo\u017cliwia\u0142 on zgranie si\u0119 fonii z obrazem, co by\u0142o w tamtych czasach pionierskim osi\u0105gni\u0119ciem, to niew\u0142a\u015bciwa promocja wynalazku sprawi\u0142a, \u017ce straci\u0142 on szans\u0119 na wzmocnienie pozycji wynalazcy na kartach historii kinematografii. Wybuch I wojny \u015bwiatowej wp\u0142yn\u0105\u0142 na decyzj\u0119 Pr\u00f3szy\u0144skiego o wyje\u017adzie wraz z po\u015blubion\u0105 rok wcze\u015bniej Angielk\u0105 Dorothy Abrey do Stan\u00f3w Zjednoczonych. Tam te\u017c za\u0142o\u017cy\u0142 przedsi\u0119biorstwo, kt\u00f3re mia\u0142o promowa\u0107 jego kolejny wynalazek – kamer\u0119 r\u0119czn\u0105 \u201eOko\u201d. Pomys\u0142 upowszechnienia amatorskiego nagrywania w spo\u0142ecze\u0144stwie zosta\u0142 zniszczony przez wielki kryzys. Nikt nie chcia\u0142 podj\u0105\u0107 si\u0119 inwestycji w produkt, kt\u00f3ry wed\u0142ug postulat\u00f3w tw\u00f3rcy mia\u0142 mie\u0107 jak najni\u017csz\u0105 cen\u0119, albowiem taka lokata nikomu by si\u0119 najzwyczajniej nie op\u0142aci\u0142a. W\u00f3wczas autor w\u0142asnor\u0119cznie zniszczy\u0142 100 pierwszych egzemplarzy, by nikt nie skopiowa\u0142 jego pomys\u0142u.<\/p>\n

W listopadzie 1919 roku rodzina Pr\u00f3szy\u0144skich powr\u00f3ci\u0142a do niepodleg\u0142ej ojczyzny, gdzie wynalazca kontynuowa\u0142 swoj\u0105 innowacyjn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107. Zalicza si\u0119 do niej chocia\u017cby opracowanie projektu lampy totalnej, kt\u00f3ra mia\u0142a zast\u0105pi\u0107 \u017car\u00f3wk\u0119 w projektorach filmowych, czy autolektor – urz\u0105dzenie pomocne w czytaniu osobom s\u0142abo widz\u0105cym oraz niewidomym. Niestety dokumentacja obu wynalazk\u00f3w uleg\u0142a destrukcji podczas powstania warszawskiego<\/p>\n

Jako wielki patriota Kazimierz Pr\u00f3szy\u0144ski podj\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105, za co dwukrotnie zosta\u0142 aresztowany, za pierwszym razem zwolniono go ju\u017c po 10 dniach. Drugie zatrzymanie mia\u0142o miejsce w trakcie powstania warszawskiego. W\u00f3wczas, 22 sierpnia 1944 roku, wywieziono go do obozu koncentracyjnego w Gross-Rosen. Zmar\u0142 13 marca 1945 roku, jako 70-letni wi\u0119zie\u0144 o numerze 129957, w hitlerowskim obozie koncentracyjnym Mauthausen-Gusen, na kilka dni przed wyzwoleniem przez Amerykan\u00f3w. Jego symboliczny gr\u00f3b znajduje si\u0119 na Cmentarzu Pow\u0105zkowskim w Warszawie.<\/p>\n

Kazimierz Pr\u00f3szy\u0144ski, za swoje niepodwa\u017calnie pionierskie odkrycia i zrewolucjonizowanie bran\u017cy filmowej nazywany jest Kolumbem kinematografii. Pomimo swych osi\u0105gni\u0119\u0107 pozosta\u0142 przez wiele lat zapominany, dlatego my – w serii o Polskich wynalazcach, przybli\u017camy t\u0119 niezwyk\u0142\u0105 posta\u0107 i jej wielkie osi\u0105gni\u0119cia, by na zawsze zapewni\u0107 mu zas\u0142u\u017cone miejsce w naszej pami\u0119ci. <\/p>\n

Fot. Wikipedia \/ Domena publiczna<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kazimierz Pr\u00f3szy\u0144ski urodzi\u0142 si\u0119 4 kwietnia 1875 roku w Warszawie, w patriotycznej rodzinie szlacheckiej.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7477,"parent":7410,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"pt_oferta.php","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7476"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7476"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7476\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7478,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7476\/revisions\/7478"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7410"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7477"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7476"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}