{"id":7442,"date":"2020-11-23T12:29:00","date_gmt":"2020-11-23T11:29:00","guid":{"rendered":"http:\/\/ecn.kielce.pl\/?page_id=7442"},"modified":"2020-11-23T12:29:01","modified_gmt":"2020-11-23T11:29:01","slug":"polscy-wynalazcy-i-ich-odkrycia-jan-szczepanik","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/pl\/oferta\/ecn-on-line\/polscy-wynalazcy-i-ich-odkrycia\/polscy-wynalazcy-i-ich-odkrycia-jan-szczepanik\/","title":{"rendered":"Polscy wynalazcy i ich odkrycia: Jan Szczepanik"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Jan Szczepanik urodzi\u0142 si\u0119 13 czerwca 1872 r. w Rudnikach ko\u0142o Mo\u015bcisk, w biednej rodzinie ch\u0142opskiej jako nie\u015blubne dziecko Marianny. Wcze\u015bnie zosta\u0142 sierot\u0105, a jego wychowaniem zaj\u0119li si\u0119 ciocia Salomea i wujek Wawrzyniec Gradowicz mieszkaj\u0105cy w Kro\u015bnie.<\/strong> <\/p>\n<p>Edukacj\u0119 rozpocz\u0105\u0142 w szkole ludowej w Kro\u015bnie, a kontynuowa\u0142 w gimnazjum w Ja\u015ble, gdzie wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 zdolno\u015bciami matematycznymi i przyrodniczymi. Jednak szko\u0142y tej nie uko\u0144czy\u0142. W roku 1891 zosta\u0142 absolwentem seminarium nauczycielskiego w Krakowie i zacz\u0105\u0142 pracowa\u0107 jako nauczyciel w podkarpackich wioskach. Ju\u017c wtedy jego pasj\u0105 sta\u0142y si\u0119 odkrycia i\u00a0wynalazki z\u00a0dziedziny techniki. Zaj\u0105\u0142 si\u0119 np. doskonaleniem prymitywnych krosien u\u017cywanych przez miejscowych tkaczy cha\u0142upnik\u00f3w, z kt\u00f3rych prac\u0105 styka\u0142 si\u0119 od dzieci\u0144stwa.<\/p>\n<p>W roku 1896 Szczepanik porzuci\u0142 nauczanie i powr\u00f3ci\u0142 do Krakowa. Interesowa\u0142o go po\u0142\u0105czenie fotografii oraz barwnego tkactwa, dlatego rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 w sklepie Stowarzyszenia Tkaczy oraz w sklepie fotograficznym Ludwika Kleinberga, gdzie pozna\u0142 technologi\u0119 oraz konstrukcj\u0119 \u00f3wczesnych aparat\u00f3w oraz przybor\u00f3w fotograficznych. Kleinberg popiera\u0142 i finansowa\u0142 prace badawcze Szczepanika, kt\u00f3remu uda\u0142o si\u0119 dzi\u0119ki temu jeszcze w 1896 r. stworzy\u0107 i opatentowa\u0107 w wielu krajach Europy metod\u0119 fotoelektryczn\u0105 \u017cakardowego powielania wzor\u00f3w tkackich.\u00a0 Pozwoli\u0142o to na skr\u00f3cenie czasu tkania gobelin\u00f3w z kilku tygodni do ok. p\u00f3\u0142 godziny.<\/p>\n<p>Szczepanik pracowa\u0142 te\u017c koncepcj\u0105 telewizji. W 1897 r. uzyska\u0142 patent na elektryczny system reprodukowania obraz\u00f3w na odleg\u0142o\u015b\u0107 (telektroskop), r\u00f3wnie\u017c w Wielkiej Brytanii i USA. W 1898 r. przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Wiednia. Trzy lata p\u00f3\u017aniej by\u0142 ju\u017c tak znany, \u017ce w swojej pracowni go\u015bci\u0142 tak znamienite osobisto\u015bci jak m.in.: Mark Twain, kt\u00f3ry po\u015bwi\u0119ci\u0142 mu dwa opowiadania, Ignacy Paderewski, Gabriela Zapolska i Kazimierz Przerwa-Tetmajer.<\/p>\n<p>Podczas pobytu w Wiedniu Szczepanik wynalaz\u0142 m.in. fotosculptor, caloridul oraz jedwabn\u0105 tkanin\u0119 kuloodporn\u0105 z cienkimi blaszkami stalowymi, kt\u00f3ra pos\u0142u\u017cy\u0142a jako materia\u0142 do sporz\u0105dzania kamizelek kuloodpornych, obijano ni\u0105 r\u00f3wnie\u017c powozy. To dzi\u0119ki temu wynalazkowi odni\u00f3s\u0142 \u015bwiatow\u0105 s\u0142aw\u0119. Tkanina zosta\u0142a wykorzystana do obicia karety kr\u00f3la Hiszpanii Alfonsa XIII, co uratowa\u0142o mu \u017cycie w trakcie zamachu na jego osob\u0119. W dow\u00f3d kr\u00f3lewskiej wdzi\u0119czno\u015bci Szczepanik zosta\u0142 uhonorowany orderem Izabeli Katolickiej, czyli najwy\u017cszym hiszpa\u0144skim odznaczeniem. \u00a0<\/p>\n<p>W latach 1903\u201314 Szczepanik przebywa\u0142 w Tarnowie, Wiedniu i Dre\u017anie. W tym okresie pracowa\u0142 g\u0142\u00f3wnie nad fotografi\u0105 barwn\u0105, wzbogacaj\u0105c j\u0105 o swoje pomys\u0142y i uzyskuj\u0105c patenty austriackie, niemieckie i brytyjskie. By\u0142 zwolennikiem koncepcji addytywnej, kt\u00f3ra opiera\u0142a si\u0119 na trzech kolorach: czerwonym, zielonym i niebieskim. W tej dziedzinie zas\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 metod\u0105 p\u0142owienia barw, a w 1902 r. uzyska\u0142 pierwsze pateny. Przyczyni\u0142a si\u0119 ona do bada\u0144, z kt\u00f3rych skorzysta\u0142y firmy Kodak i Agfa. Szczepanik by\u0142 konstruktorem aparatu fotograficznego, wykorzystuj\u0105cego t\u0119 metod\u0119, jednocze\u015bnie na trzech kliszach, z kt\u00f3rych ka\u017cda przeznaczona by\u0142a dla jednego koloru. W latach 1906-1914 uzyska\u0142 patenty m.in. barwoczu\u0142y papier \u201eUtopapier\u201d, p\u0142yty rastrowe Veracolor do fotografii barwnej, kolorymetr. W 1920 roku opatentowano jego najwa\u017cniejszy z pomys\u0142\u00f3w i sta\u0142 si\u0119 jednym z najwcze\u015bniejszych pionier\u00f3w \u015bcie\u017cki d\u017awi\u0119kowej na ta\u015bmie filmowej.<\/p>\n<p>Od roku 1915 Szczepanik zajmowa\u0142 si\u0119 w szczeg\u00f3lno\u015bci filmem barwnym, wci\u0105\u017c wykorzystuj\u0105c metod\u0119 addytywn\u0105. Nakr\u0119ci\u0142 kilkana\u015bcie kolorystycznych film\u00f3w krajobrazowych, kt\u00f3re prezentowa\u0142 w Niemczech i w Szwajcarii. Jednak tego typu projekcja by\u0142a zbyt kosztowna, dlatego w powszechnym stosowaniu zosta\u0142 u\u017cyty ameryka\u0144ski system Technicolor.<\/p>\n<p>Jan Szczepanik, ze\u00a0wzgl\u0119du na\u00a0swoj\u0105 wszechstronno\u015b\u0107 (91 oryginalnych patent\u00f3w na wynalazki), ju\u017c na\u00a0pocz\u0105tku XX wieku nazywany by\u0142 \u201epolskim Edisonem\u201d i \u201egalicyjskim geniuszem\u201d.\u00a0 By\u0142 pasjonatem nauki i posiada\u0142 kilkusettomow\u0105 bibliotek\u0119. Od 1906 r. mieszka\u0142 \u00a0w\u00a0Tarnowie, ale du\u017co pracowa\u0142 w\u00a0swoich pracowniach w\u00a0Wiedniu i\u00a0Berlinie. Ka\u017cd\u0105 woln\u0105 chwil\u0119 sp\u0119dza\u0142 jednak z ukochan\u0105 rodzin\u0105. W\u00a01925 r. zacz\u0105\u0142 chorowa\u0107 na nowotw\u00f3r. Leczy\u0142 si\u0119 w\u00a0szpitalu w\u00a0Berlinie, sk\u0105d \u017cona przewioz\u0142a go do\u00a0Tarnowa, gdzie zmar\u0142 18 VI 1926 r. w wieku 54 lat. Przyczyn\u0105 \u015bmierci by\u0142 rak w\u0105troby. Jan Szczepanik zosta\u0142 pochowany na Starym Cmentarzu w Tarnowie.<\/p>\n<p>Fot. Wikimedia \/ Domena publiczna<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jan Szczepanik urodzi\u0142 si\u0119 13 czerwca 1872 r. w Rudnikach ko\u0142o Mo\u015bcisk, w biednej rodzinie ch\u0142opskiej jako nie\u015blubne dziecko Marianny. Wcze\u015bnie zosta\u0142 sierot\u0105, a jego wychowaniem zaj\u0119li si\u0119 ciocia Salomea i wujek Wawrzyniec Gradowicz mieszkaj\u0105cy w Kro\u015bnie. Edukacj\u0119 rozpocz\u0105\u0142 w szkole ludowej w Kro\u015bnie, a kontynuowa\u0142 w gimnazjum w Ja\u015ble, gdzie wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 zdolno\u015bciami matematycznymi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7443,"parent":7410,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"pt_oferta.php","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7442"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7442"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7442\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7444,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7442\/revisions\/7444"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7410"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7443"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7442"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}