{"id":7407,"date":"2020-11-09T09:40:10","date_gmt":"2020-11-09T08:40:10","guid":{"rendered":"http:\/\/ecn.kielce.pl\/?page_id=7407"},"modified":"2020-11-23T12:43:38","modified_gmt":"2020-11-23T11:43:38","slug":"polscy-wynalazcy-i-ich-odkrycia-karol-olszewski","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/pl\/oferta\/ecn-on-line\/polscy-wynalazcy-i-ich-odkrycia\/polscy-wynalazcy-i-ich-odkrycia-karol-olszewski\/","title":{"rendered":"Polscy wynalazcy i ich odkrycia: Karol Olszewski"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Karol Olszewski urodzi\u0142 si\u0119 29 stycznia 1846 r. we wsi Bronisz\u00f3w ko\u0142o Tarnowa. Uko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 w Nowym S\u0105czu oraz w Tarnowie.<\/strong><!--more--><\/p>\n<p>W roku 1863 wst\u0105pi\u0142 do oddzia\u0142u powsta\u0144czego, ale zosta\u0142 aresztowany przez w\u0142adze austriackie, co uniemo\u017cliwi\u0142o mu wzi\u0119cie udzia\u0142u w powstaniu. Po uwolnieniu z wi\u0119zienia, w roku 1866 zda\u0142 egzamin maturalny i rozpocz\u0105\u0142 studia chemiczne na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim.<\/p>\n<p>Wykazywa\u0142 si\u0119 ponadprzeci\u0119tnymi umiej\u0119tno\u015bciami, dzi\u0119ki czemu w roku 1869 zosta\u0142 demonstratorem w Zak\u0142adzie Chemii UJ, a nast\u0119pnie asystentem profesora chemii Emiliana Czyrnia\u0144skiego. Jego obowi\u0105zkami by\u0142o m.in. dbanie o przyrz\u0105dy, kt\u00f3re znajdowa\u0142y si\u0119 w pracowni, naprawianie ich oraz przygotowywanie pokaz\u00f3w dla student\u00f3w. Po uko\u0144czeniu studi\u00f3w na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim, w roku 1872 otrzyma\u0142 stypendium rz\u0105dowe i wyjecha\u0142 na studia do Heidelbergu, jednego z najbardziej cenionych o\u015brodk\u00f3w naukowych \u015bwiata. W Niemczech kszta\u0142ci\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy innymi u fizykochemika Roberta Bunsena i fizyka Gustava Kirchhoffa. Dzi\u0119ki zaanga\u017cowaniu i intensywnej pracy w kr\u00f3tkim czasie zdo\u0142a\u0142 napisa\u0107 rozpraw\u0119 doktorsk\u0105.<\/p>\n<p>Po powrocie do Krakowa i habilitacji w roku 1876 zosta\u0142 profesorem i kierowa\u0142 Katedr\u0105 Chemii Og\u00f3lnej, a nast\u0119pnie Katedr\u0105 Chemii Nieorganicznej. W tym czasie nawi\u0105za\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Zygmuntem Wr\u00f3blewskim, kierownikiem Katedry Fizyki UJ. Obaj naukowcy wsp\u00f3\u0142pracowali przy opracowywaniu metod skraplania gaz\u00f3w, wykorzystuj\u0105c przywieziony z Pary\u017ca przez Wr\u00f3blewskiego, a ulepszony przez Olszewskiego, aparat L.P. Cailleteta do skraplania gaz\u00f3w. W konsekwencji powsta\u0142a metoda kaskadowego skraplania gaz\u00f3w w coraz ni\u017cszej temperaturze. 5 kwietnia 1883 roku Karol Olszewski i Zygmunt Wr\u00f3blewski po raz pierwszy w dziejach \u015bwiatowej chemii skroplili tlen, a 13 kwietnia skroplili r\u00f3wnie\u017c azot. P\u00f3\u017aniej obaj uczeni zestalili tak\u017ce dwutlenek w\u0119gla i metanol.<\/p>\n<p>Karol Olszewski kontynuowa\u0142 prace nad skraplaniem gaz\u00f3w i za\u0142o\u017cy\u0142 Pracowni\u0119 Kriogeniczn\u0105, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 zal\u0105\u017ckiem istniej\u0105cego do dzisiaj na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim Zespo\u0142u Kriogenicznego. W 1884 roku jako pierwszy na \u015bwiecie skropli\u0142 wod\u00f3r, a w 1895 r. skropli\u0142 i zestali\u0142 pr\u00f3bk\u0119 argonu.<\/p>\n<p>Karol Olszewski przyczyni\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do rozwoju rentgenografii. Rok po odkryciu R\u00f6ntgena, czyli w 1896 r., wraz z profesorem Alfredem Obali\u0144skim wykona\u0142 pierwsze w Polsce zdj\u0119cie rentgenowskie w Katedrze Fizyki Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego.<\/p>\n<p>By\u0142 dwukrotnie nominowany do Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki (w 1904 i 1913 r.) oraz do Nagrody Nobla w dziedzinie chemii (w 1913 r.). Nauce po\u015bwi\u0119ci\u0142 ca\u0142e swoje \u017cycie i nie za\u0142o\u017cy\u0142 rodziny. Swoje oszcz\u0119dno\u015bci przekaza\u0142 w testamencie na rozw\u00f3j bada\u0144 naukowych w dziedzinie kriogeniki oraz stypendia studenckie. Zapisa\u0142 je Akademii Umiej\u0119tno\u015bci, kt\u00f3rej od roku 1888 by\u0142 cz\u0142onkiem.<\/p>\n<p>Karol Olszewski zmar\u0142 24 marca 1915 r. w Krakowie, zosta\u0142 pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. 19 pa\u017adziernika 2018 r. jego prochy zosta\u0142y przeniesione do Panteonu Narodowego w Krakowie w ko\u015bciele \u015bw. Piotra i Paw\u0142a.<\/p>\n<p>Fot. Wikimedia \/ Domena publiczna<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Karol Olszewski urodzi\u0142 si\u0119 29 stycznia 1846 r. we wsi Bronisz\u00f3w ko\u0142o Tarnowa. Uko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 w Nowym S\u0105czu oraz w Tarnowie.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7408,"parent":7410,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"pt_oferta.php","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7407"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7407"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7407\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7447,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7407\/revisions\/7447"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7410"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7408"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ecn.kielce.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7407"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}